Kimlere İnsan Diyoruz?

Kimlere İnsan Diyoruz?

Mertcan Erice
Antropolog

Evrimsel Tıp Topluluğu

İnsan denilince aklınıza ne geliyor? Düşünen hayvan veya duyguları olan hayvan diyorsanız yanılıyorsunuz! Bir şempanze de kızabilir, dövüşebilir, avlanmak veya bir şeyler çalmak maksadıyla planlar yapabilir. Bir karga da düşünebilir ve sorun çözebilir. O halde “insan olma”nın biyolojik kriterlerine bir bakalım:

1. Primat takımına mensup olmak
2. İki ayak üzerinde dik bir şekilde hareket etmek (bipedalizm)
3. Amaca yönelik aletler yapıp kullanmak ve bunu yeni nesle aktarmak

Yani bu gereksinimleri sağlayan bütün canlılar, bilimsel olarak “insan”dır. Bu, taksonomide bir cins adını tanımlar. Homo (insan) cinsine mensup olan türlerden sadece biz hayattayız. Diğerlerinin soyu tükendi.

Soyu Tükenen İnsan Türleri

Homo rudolfensis
Homo habilis
Homo erectus
Homo naledi
Homo heidelbergensis
Homo neanderthalensis
Homo floresiensis

Peki insanlardan önce ne vardı? Bazı atalarımızın alet yapıp kullandığına dair bir kanıt yok. Dolayısıyla onları insan cinsine dahil etmiyoruz. Onlar insansı olarak bilinen, iki ayakları üzerinde hareket eden fakat alet yapamayan türler. Yapılan çalışmalar sonucunda fosilleri ele geçen insansılar şunlardır:

Sahelanthropus tchadensis
Orrorin tugenensis
Ardipithecus kadabba
Ardipithecus ramidus
Kenyanthropus platyops
Australopithecus anamensis
Australopithecus afarensis
Australopithecus africanus
Australopithecus bahrelghazali
Australopithecus garhi
Australopithecus sediba
Paranthropus aethiopicus
Paranthropus boisei
Paranthropus robustus

* İki ayağı üzerinde yürüyebilen en eski tür yaklaşık 7 milyon yıllık Sahelanthropus tchadensis’tir. Fosil kafatası Çad’ın Djurab Çölü’nde bulunmuştur.

* Sahelanthropus tchadensis, Orrorin tugenensis, Ardipithecus kadabba ve Ardipithecus ramidus öncül homininlerdendir. Bu grubun bazı özellikleri ortaktır. Örneğin kolların bacaklardan uzun olması, ayak başparmaklarının diğer parmaklardan belirgin bir şekilde ayrık olması, günümüz şempanzelerine yakın beyin hacmi, ağaç yaşamına olan anatomik adaptasyonların varlığı gibi özellikler sayılabilir.

* Kaba yapılı Paranthropus cinsi aslında narin yapılı Australopithecusların evrimsel bir yan koludur. Homo cinsi Australopithecuslardan evrimleşmiştir.

Görsel1.jpg

En eski taş alet örnekleri yaklaşık 3,3 milyon yıllıktır. Buradan anlamalıyız ki eldeki verilere göre insanlık tarihinin yaşı bu. Gelecekte yapılabilecek yeni keşifler bu tarihi daha geriye çekebilir. Bahsi geçen taş aletler, Kenya’daki Turkana Gölü yakınlarından ele geçti. Taş alet kültürüne, kazı alanının adından esinlenilerek Lomekwian adı verildi. Bu aletleri hangi türün yaptığı henüz bilinmiyor (Görsel: Nature).

* Afrika’dan farklı kıtalara göç ettiğini bildiğimiz en eski insan türü Homo erectus’tur. Türün Afrika’da kalan üyeleri Homo ergaster olarak isimlendirilir. Ateşi kontrollü olarak kullanabiliyorlardı. Denizli’de yaklaşık 1,2 milyon yıllık bir H. erectus fosili ele geçmiştir (birkaç parça kafatası kemiği).

Görsel2.png

Homo neanderthalensis, soğuk iklime olan uyumuyla bilinir. Günümüz insanına göre kısa boylu, tıknaz, kas kütlesi oldukça yoğun bir türdür (Görsel: Wikipedia).

Görsel3

Hobbit lakaplı Homo floresiensis, Endonezya’nın Flores (Java) Adası’nda yaşamıştır. Yaklaşık 1 metre boya ve 400 cc beyin hacmine sahiptir.

(Görsel: https://medicine.stonybrookmedicine.edu/anatomy/people/facultypage/jungers
Stony Brook Üniversitesi’nden antropolog William Jungers bir H. floresiensis rekonstrüksiyonu ile)

Görsel4.jpg

Homo sapiens’in ele geçen en eski buluntusu yaklaşık 300 bin yıllıktır (Fas).

(Görsel: Philipp Gunz, MPI EVA Leipzig http://www.sciencemag.org/news/2017/06/world-s-oldest-homo-sapiens-fossils-found-morocco)

Not: Homo sapiens‘in bilinen en eski tarihli fosil buluntuları hakkında detaylı bilgilere buraya tıklayarak erişebilirsiniz.

Yazar: Mertcan Erice (Antropolog, Evrimsel Tıp Topluluğu)

Reklamlar

One response to “Kimlere İnsan Diyoruz?

  1. Geri bildirim: Kimlere İnsan Diyoruz? — Evrimsel Tıp | tabletkitabesi·

Soru, Görüş ve Eleştirileriniz: (Uygunsuz İçerikler Kaldırılacaktır)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s