Antagonistik Pleiotropizm Teorisi • Ansiklopedik Bilgi

Antagonistik Pleiotropi Teorisi
Ansiklopedik Bilgi

Antagonistik pleiotropi (Yun. pleion=daha çok, fazla), yaşlanmanın ve yaşlılığın evrimine dair geliştirilen birtakım evrimsel teorilerden biridir. Ünlü evrimsel biyolog George Williams tarafından 1957 yılında ortaya atılan antagonistik pleiotropi teorisi, temel olarak, bireyin sağlığı üzerinde belirli dönemlerde farklı farklı olmak üzere hem yararlı hem de zararlı etkileri barındıran genleri ifade etmektedir. Daha spesifik olarak teori yaşam döngüsünün erken dönemlerinde ve/veya üreme çağında adaptivite sağlayan genlerin hayatın ilerleyen dönemlerinde zararlı etkilere sahip olabileceğini îmâ eder. Örneğin genç erkeklerdeki testosteron vücut boyu, ikincil seksüel karakterlerin gelişimi ve rekabetçi davranışlar üzerinde erkeğin üreme başarısını artırıcı özellikleri destekler. Bununla birlikte, bu erkeklerde yaşam döngüsünün ilerleyen zamanlarında, yani olgunluk ve yaşlılık dönemlerinde testosteron birey üzerinde olumsuz etkilere sahiptir. Buna örnek olarak bağışık sisteminin zayıflaması ve prostat kanseri geliştirmeye yatkınlık verilebilir.

Üreme sonrası tepkisizliğiyle uyumlu olarak antagonistik pleiotropi teorisi, geç dönemlerde hâlen frekansını koruyan ve artıran çeşitli genetik orijinli hastalıkların varlığına başarılı bir açıklama getirir. Antagonistik pleitropi teorisi ekseninde bir yorum getirilmeye çalışılan hastalıklara örnek olarak nörodejeneratif hastalıklar (Alzheimer, Huntington…) ve genlerin farklı etkileri üzerinden incelenen orak-hücre anemisi ve beta-talasemi gösterilebilir.

Antagonistik Pleiotropi.png

Teoriye göre üreme öncesi dönemde adaptif olan genler ve onların üretimleri, üreme sonrası dönemde, doğal seçilimin etkisinin azalmasına uygun olarak birey için zararlı hâle gelir. Organizmada üreme öncesi ve sonrası dönemde evrimsel bir trade-off söz konusudur.

Referanslar ve İleri Okumalar

  1. Wood, B. A. (2011). Wiley-Blackwell encyclopedia of human evolution. Chichester, West Sussex: Wiley-Blackwell.
  2. Carter, A. J., & Nguyen, A. Q. (2011). Antagonistic pleiotropy as a widespread mechanism for the maintenance of polymorphic disease alleles. BMC Medical Genetics,12(1). doi:10.1186/1471-2350-12-160
Reklamlar

Soru, Görüş ve Eleştirileriniz: (Uygunsuz İçerikler Kaldırılacaktır)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s