Aminoasit • Ansiklopedik Bilgi

Aminoasit
Ansiklopedik Bilgi

Aminoasit, (Yun. ammoniacos= NH3 kaynağı olan, ilk kez Libya’da keşfedilmiş keskin kokulu bir reçine),  proteinlerin komponenti olan rölatif olarak küçük moleküller ya da yapı taşlarıdır. Standart olarak yaşamsal organizmalarda 20 adet aminoasit tanımlanmıştır. Kimyasal açıdan aminoasitler merkezî karbona (alfa) bağlı bir amino grubu (-NH2) ve karboksil grubuyla (-COOH) birlikte değişken radikal gruba sahiptir. Alfa karbona bağlı amino ve karboksil grupları, peptit bağlarıyla daha büyük zincirler ve ileri katlanmalarla üç boyutlu spesifik proteinleri meydana getirir. Oluşan zincirdeki amino asitlerin farklı doğaları, zincirin ve üç boyutlu yapının kendine özgü bir hâl almasını, dolayısıyla sentez edilen proteinin kendine özgü işlevlere sahip olmasını sağlar. Bu aminoasitler apolar, polar, hidrofilik, hidrofobik, siklik radikal gruplu, asit ya da baz olabilir. Tüm bu kimyasal nitelikler, aminoasit zincirlerini ve proteinleri fonksiyona özgü kılar. Aminoasitler, sentez esnasında spesifik transfer RNAlar (tRNA) ile sentez bölgesine hücrenin çeşitli yerlerindan taşınır ve messenger RNAlar (mRNA) tarafından özel bir kod ile sekanslanır, polipeptitler oluşturulur. Ribozomlar tarafından katalizlenen translasyon süreciyle ve sentezlenen farklı polipeptitlerin birleştirilmesiyle spesifik proteinler oluşturulur.

Aminoacid

Temel aminoasit yapısı

Aminoasitler, sağ-elli (D-form) ve sol-elli (L-form) olmak üzere iki antimerik formda bulunabilir. Yaşamsal organizmalarda sentezlenen proteinlerde aminoasitler sıklıkla L-form olarak yer alır; ancak aminoasitler rasemizasyon adı verilen bir prosesle D-forma da dönüşebilir. Hem sağ-elli hem sol-elli molekülleri barındıran molekül karışımına rasemik karışım adı verilir. Rasemizasyon, bazı kitaplarda epimerizasyon olarak da geçmektedir. Rasemizasyonda moleküllerin farklı ayna görüntülerine dönüşme hızı kestirilerek molekülün yaşı ve tarihlenmesi hakkında bilgi edinilir.

Aminoasit rasemizasyon tarihleme (AARD), aminoasit rasemizasyonunun “moleküler saat” olarak tarihlenmede kullanılmasıdır. Bu metotla, incelenen aminoasiti barındıran yapıların tarihleri hakkında bilgi edinilebilir. Bu süreç esasında doğrudan sıcaklık değişimlerinden etkilendiğinden güvenilir nitelikle olduğuna dair şüpheler olsa da, sıcaklık değişiminin minimumda olduğu bilinen yapılarda daha doğru sonuçlar verir. Örneğin bu metot, devekuşu yumurtalarının kalsit kristallerinde oldukça korunmuş olarak bulunan izolösin aminoasitinde kullanılmış ve devekuşu yumurtalarının tarihlendirilmelerinde kullanılmıştır. Bu tarihleme yöntemi bu nedenle evrimsel araştırmalarda önemli bir rolü üstlenebilir. Sıcaklıkla ilişkili sıkıntılar çözülebilirse, AARD metodunun güvenilirliği artacaktır.

Alanın

Alanin aminoasidinin L- ve D-formları

 

AARD.png

Aminoasit rasemizasyon tarihleme metodu, geçmiş dönem çevreyi ve vital bulguları değerlendirmekte kullanılabilir. Örneğin, bu yöntemle elde edilen verilerle, ilkin dönem insan yaşam bölgelerinde devekuşu yumurtaları tarihlendirilmiş, bölgeye ait veri elde edilmiştir.

 

Referanslar

  1. Wood, B. A. (2011). Wiley-Blackwell encyclopedia of human evolution. Chichester, West Sussex: Wiley-Blackwell.
  2. Grün, R. (2008). Amino Acid Racemization Dating. Encyclopedia of Archaeology,429-433. doi:10.1016/b978-012373962-9.00006-6
  3. Last, W. M., Smol, J. P., Birks, J. B., Lotter, A. F., & Juggins, S. (2004). Tracking environmental change using lake sediments. Dordrecht: Kluwer Academic .
Reklamlar

Soru, Görüş ve Eleştirileriniz: (Uygunsuz İçerikler Kaldırılacaktır)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s