Candida Albicans, Evrim ve Sağlık

CANDİDA ALBİCANS, EVRİM VE SAĞLIK

Necdet Ersöz
Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi
Evrimsel Tıp Topluluğu

Sağlıklı insanlarda doğal mikrobiyal floranın bir parçası olarak Candida albicans (kandida albikans), özellikle oral bölge, sindirim kanalı ve ayrıca kadınlarda vajinal bölgede yerleşmiş ve üremesi, insan florasındaki diğer mikroorganizmaların etkinliği ile sınırlanan fırsatçı bir mantar türüdür. Kandida albikans, sağlıklı insan florasının bir parçası olsa da floranın ve burada yaşayan diğer bakterilerin sağlığına bağlı olarak insan sağlığını tehdit eder bir hâle gelebilir. Bununla birlikte çeşitli antibiyotikler, artan karbonhidrat tüketimi ve diğer birtakım faktörlerin insan florasında kandida albikansın aşırı üremesine neden olduğu ve beraberinde sağlık problemleri getirdiğine dair bulgular vardır. Yararlı flora mikroorganizmalarının floradaki oranının azalması ve insan immün direncinin zayıflaması kandida albikans üremesine yol açabilir.

 

Candida

Gram boyamada Candida albicans

 

Kandida albikans oportünistik üremesi sıklıkla tek başına olmayıp floradaki birtakım bakteriler de bu sürece dâhil olur. Tıbbî literatürde bakteri yaşam bölgelerindeki dengesizlik ve yararlı bakterilerin sayısının olumsuz yönde değişmesi, disbiyoz olarak adlandırılır. Son birkaç on yılda da kandida üremesinin bazı önemli kronik ve sistemik hastalıklara sebep olduğuna dair çalışmalar artmıştır. Kandida aşırı üremesine neden olduğu bildirilen önemli birkaç etken olarak fazla karbonhidrat tüketimi, antibiyotik tedavisinin etkisi ve hormonal faktörler ile hormon seviyelerini değiştiren çeşitli ilaçların kullanımı göze çarpmaktadır.

Kandida üremesi, bazı koşullarda vücudun derin dokularını da işgal ederek daha ciddi sorunlara neden olabilir. Örneğin oral ve vajinal pamukçukta bölgedeki fungal kitleyi yok etmek üzere anti-fungal kullanılabilmektedir; ancak bu durumun sağlıklı bir mikrobiyomun yeniden oluşmasında ne derece etkili olduğu tartışmalı olmakla birlikte floradaki diğer mikroorganizmaların da dengesine etki edebilir. Bu nedenle bir ya da birkaç mikrobiyal etkene karşı geliştirilen lokal tedaviler, ilgili floranın sağlığını bütünüyle korumakta yetersiz kalabilmektedir. Tedaviler, sağlıklı bir mikrobiyal flora inşa etmeye odaklanmalı ve protektif nitelikler barındırmalıdır.

Kandida albikans’a karşı antikor reaksiyonu, sağlıklı bir mikrobiyotaya sahip insanlarda normal bir süreçtir. Ancak bu mikroorganizmalara karşı immün yanıtta meydana gelecek bir aşırı reaksiyon, tıbbî açıdan açıklanamayan pek çok semptomun nedeni olabilir.

Kandida albikans’ın vücutta aşırı üremesine ve hastalık meydana getirmesine neden olan süreçlerin altında yatan mekanizmalar ancak evrimsel prensipler göz önüne alındığında daha rahat bir biçimde anlaşılabilir. Hemen her makâlemizde belirttiğimiz üzere, evrimsel tıp açısından, hastalıkların pek çoğunun nedeni olarak birey ve çevre arasında meydana gelen evrimsel uyumsuzluklar ve maladaptasyonları göstermekteyiz. Bu bakımdan kişinin yaşam tarzı da bu proseslerle yakından ilişkilidir. Örnek vermek gerekirse, modern yaşam tarzıyla birlikte frekansı artan tip 2 diyabet hastalığı ve yüksek şeker tüketiminin kandida albikans gelişimine katkıda bulunduğu belirtilmektedir. Benzer biçimde antibiyotiklere direnci göz önünde bulundurmayan bir antibiyotik tedavisi yaklaşımı da evrimsel açıdan hatalı bir tedavi olmakta; floradaki mikroorganizmaların dengesini belirli bir müddet sonra oldukça ciddi bir biçimde değiştirmektedir. Vücutta hormonal dengeyi ve hormon adaptivitesini değiştiren ilaçlar gibi diğer birçok etken de maladaptif mekanizmalar ortaya çıkarmakta; bu durum da çeşitli patolojilere sebep olmaktadır. Neticede, esasında sağlıklı bir floranın parçası olan kandida’nın anormal üremesinin altında yatan nedenler, bir evrimsel tıp prensibi olan evrimsel uyumsuzluk ilkesiyle birlikte değerlendirildiğinde tıbbî açıdan etiyolojisinde problemler barındıran çoğu süreç aydınlatabilmektedir.

Yazar: Necdet Ersöz (Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Evrimsel Tıp Topluluğu)

Referanslar ve İleri Okumalar

  1. Spinillo, A., Capuzzo, E., Acciano, S., Santolo, A. D., & Zara, F. (1999). Effect of antibiotic use on the prevalence of symptomatic vulvovaginal candidiasis. American Journal of Obstetrics and Gynecology,180(1), 14-17. doi:10.1016/s0002-9378(99)70141-9
  2. Knight, L., & Fletcher, J. (1971). Growth of Candida albicans in Saliva: Stimulation by Glucose Associated with Antibiotics, Corticosteroids, and Diabetes Mellitus. Journal of Infectious Diseases,123(4), 371-377. doi:10.1093/infdis/123.4.371
  3. Morales, D. K., & Hogan, D. A. (2010). Candida albicans Interactions with Bacteria in the Context of Human Health and Disease. PLoS Pathogens,6(4). doi:10.1371/journal.ppat.1000886
  4. Fidel, J. P., & Noverr, M. C. (n.d.). Mucosal Immunity to Candida albicans. Candida and Candidiasis, Second Edition,137-154. doi:10.1128/9781555817176.ch10
Reklamlar

Soru, Görüş ve Eleştirileriniz: (Uygunsuz İçerikler Kaldırılacaktır)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s