Adaptif Tip ve Strateji • Ansiklopedik Bilgi

Adaptif Tip ve Strateji
Ansiklopedik Bilgi

Adaptif tip, Latince adaptare=uymak, typus=imge, Huxley’e göre (1958) daha az türemiş bir organizasyon planına (fenotip) sahip ve daha eski fosil taksonunun yerini daha çok türemiş bir organizasyon planına sahip, yeni bir fosil taksonunun almasıdır. Bazı durumlarda bu değişim yalnızca iki taksonla, kolay anlaşılabilir bir durumda olurken bazı durumlarda ise eski bir organizasyon planı birden fazla yeni plana yeri bırakabilir. Burada birden fazla olan planların ilerleyen dönemde nesilleri tükenip yalnızca bir tanesi devam ediyor olabilir. Değişim şekli ne olursa olsun yeni takson “adaptif tip” olarak adlandırılır; çünkü neo-Darwinci prensiplere göre yerini aldığı taksonlara göre daha başarılı olmuştur. Yeni organizasyon planının başarısı ve devamı, eskiye ve diğer potansiyel planlara göre yeni planın koşullara daha iyi uyum gösterdiğinin kanıtıdır.  Literatürde “adaptif tip” yerine “adaptif derece, seviye, düzey” kavramlarının kullanıldığı da bilinmektedir. Huxley’in, 1958 yılında tanımladığı “organizasyon planı” terimi, Sewall-Wright tarafından tanımlanan “adaptif strateji” nosyonuna denk bir anlamı ifade eder.

Adaptif strateji, Sewall-Wright tarafından bir türün organizmalarının yaşama ve üreme başarısını artıran bir dizi özelliği tanımlamakta kullanılmış bir terimdir. Bu özellik setlerinin orijini çeşitlilik göstermekle birlikte yakın bir ortak atadan köken alabilir ya da benzer çevresel koşullara bağımsız adaptasyonların bir sonucu olabilir (paralel evrim veya konvergent evrim). “Adaptif strateji” birden fazla tür tarafından paylaşılabilir. Benzer alanları işgal eden türler, benzer yolaklarla yaşamsal özellik evrimleştirir ya da üreme başarısı gösterir. Dolayısıyla adaptif alanları benzer olan türlerin adaptif stratejileri de benzerdir. Bu nedenle adaptif alan, adaptif strateji ve adaptif tip terimleri birbirine paralel açıklamalar içerir. Adaptif strateji ve adaptif alan arasındaki ilişki, benzer adaptif stratejiye sahip olan taksonların benzer adaptif alanlara sahip olması ve bu nedenle benzer adaptif tip sergilemesi olarak kısaca özetlenebilir. Bazı durumlarda da bir soy, kısa sürelerde birden fazla türe doğru çeşitlenebilir yeni adaptif alanlara sahip olabilir. Bu fenomene evrim literatüründe adaptif radyasyon adı verilir.

İleri okuma önerisi: Adaptif radyasyon nedir?

Referanslar

Wood, B. A. (2011). Wiley-Blackwell encyclopedia of human evolution. Chichester, West Sussex: Wiley-Blackwell.

Reklamlar

Soru, Görüş ve Eleştirileriniz: (Uygunsuz İçerikler Kaldırılacaktır)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s