Modern İnsan vs. Neandertal: Mücadeleyi Nasıl Kazandık?

Modern İnsan vs. Neandertal: Mücadeleyi Nasıl Kazandık?

storymaker-humans-vs-neanderthals0-514x268

Yaklaşık 30000 yıl öncesine kadar, modern insanlar olan bizler, yeryüzünü Neandertaller ile paylaşıyorduk. Onlarla bazı coğrafyalarda karşılaştık ve hem sosyal hem cinsel açıdan bir iletişim kurduk. Bugün bile, yaşayan insan popülasyonlarında Neandertallere ait genler taşıyan insanlar mevcut.

(Yeryüzünde, şu anda Sapienslere ait olmayan genler taşıyan toplumları, Biz “Sapiensler”, Ne Kadar “Neandertal” ve “Denisova”yız?” adlı yazımızda incelemiştik; onun da ilginizi çekeceğini umuyoruz.)

Fakat bir müddet sonra, Neandertaller ile modern insanların ataları arasındaki mücadeleler sonrasında modern insanlar Neandertallerin yerini aldı. Bugün, bizlerin Neandertalleri nasıl yendiği ve mücadeleyi hangi koşullarda kazandığı henüz net olarak aydınlatılmış değil, yine de bize bunu düşündüren pek çok bulgu da mevcut. Örneğin, bazı fosil kayıtları, bu “mücadele senaryosu” ve akrabalarımızın yeryüzünden silinişi ile ilgili bize ipuçları veriyor.

Aslında, tahmin edebileceğimiz gibi, Homo neanderthalensis’in yeryüzünden yok oluşu elbette yalnızca bir kısım insanlar nedeniyle olmayabilir. Bu yazıda, akrabalarımızın neslinin tükenişiyle ilgili mümkün senaryoları özet şeklinde aktardık.

Sayıca Azalmış Olabilirler

storymaker-humans-vs-neanderthals1-514x268

Neandertaller sayıca modern insanlara göre azınlık kaldıklarından nesilleri tükenmiş olabilir.

Homo sapiens’in Afrika’dan Avrupa’nın güneyine doğru göçü sırasında,  bu bölgede var olan Neandertallerle karşılaştıkları biliniyor. Ortak bir alan ve besin için rekabet eden iki insan türünden, sayıca az oldukları tahmin edilen Neandertaller rekabette yenik düşmüş olabilir.

Science dergisinde de yayımlanan bir araştırmaya göre, Neandertaller ve modern insanlar, belirli bölgelerde kaynak, besin, barınma ve diğer yaşamsal olaylar için rekabete girdiler. Rekabeti kaybeden akrabalarımız, ya tümüyle yok oldular ya da kalanlar bizlerle çiftleşerek genlerini bize aktardılar. Neandertaller artık yalnızca bizim genlerimizde yaşıyor!

Bizler Tarafından Yamyamlığa Sürüklenmiş Olabilirler (Kannibalizm Teorisi)

storymaker-humans-vs-neanderthals2-514x268

Kaynak ve barınma gibi şartlar açısından Neandertallerin bizlerle rekabete girmiş olabileceği söylemiştik. Bu rekabetin olası bir sonucu da, Neandertallerin nesillerinin yok olmadan önce, bizlerin yaşadığı ortamları terk edip ekstrem koşullarda yaşamaya çalışmaları olacaktır. Bizler, Neandertalleri yaşadıkları yerden kovduk; bu nedenle de akrabalarımız barınma, beslenme gibi temel yaşam faaliyetlerinin çok zor gerçekleştirilebildiği bölgelerde yaşamaya zorlandılar. Bunun akabinde de yamyamlık faaliyetlerinin görülmesi mümkündür. Yani, Neandertaller birbirini yemiş olabilir!

Elimizdeki fosil kayıtları, bu korkunç durumun gerçekleşmiş olabileceğini gösteriyor! Fransa’da bir mağara içerisinde bulunan kemikler bir grup Neandertalin kendi türünden insanların vücut parçalarının besin amaçlı çıkarıldığını kanıtlıyor. Evet, insanlar insan yemiş olabilir.

Oldukça tüyler ürpertici olan bu durum, akrabalarımızın sayıca azalmalarına neden olmasıyla birlikte, aynı zamanda çeşitli hastalıkların yayılmasını da kolaylaştırmıştır. Tüm bu olaylar süreci, Neandertallerin neslinin tükenmesini hızlandırmış olabilir.

“Tesisatçı” Tür

storymaker-humans-vs-neanderthals3-514x268

Neandertallerin, kas gücü konusunda başarılı olduğu biliniyor. Ancak uzun mesafe yürüyüşlerinde ve koşularında, Homo sapiens’in onlardan daha iyi olduğu da güçlü kanıtlarla destekleniyor. (Bu teoriyle ilgili “Endurance Running Hypothesis” araştırması yaparak daha ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz.)

Uzun mesafelere kolaylıkla gidebilen sapiens, farklı coğrafyalarda kolaylıkla avlanabildiğinden Neandertallere göre bir avantaja sahip oldu. Neandertaller ise Sapienslere göre daha güçlü ve bulundukları bölgede yaşamaya adapte idi. Kısa mesafelerde bizleri kolaylıkla yenebilen Neandertaller, uzun mesafelerde tıkanıp kalıyorlardı. Uzun mesafelere giderek farklı coğrafyalara ayak uydurabilen Sapiensler, farklı coğrafyalarda yaşayan Neanderaller ile karşılaşıp onlarla rekabete girmiş olabilir.

Volkanizma Teorisi

storymaker-humans-vs-neanderthals4-514x268

Current Anthropology dergisinde Eylül 2012’de yayımlanan bir çalışmaya göre, yaklaşık 40000 yıl önce, Avrupa ve Asya’da önemli volkanik dağlar çevresinde yaşayan Neandertaller, dağlardaki volkanizma faaliyetleri nedeniyle yok olmuş olabilirler. Ya da en azından volkanizma faaliyetleri, bu türün neslinin tükenmesini hızlandırmış olabilir.

Öte yandan Homo sapiens, tarih boyunca volkanik faaliyetlerden bütünüyle olumsuz etkilenecek ve türünü tehlikeye atacak bölgelerde yaşamış, tehlike karşısında da kendi güvenliğini sağlayabilecek yerlere göç edebilmiştir. Yani küçük bir coğrafî şans, Neandertaller karşısında bizim türümüzü ayakta tutmuştur.

Beyin Gücü

storymaker-humans-vs-neanderthals5-514x268

Neandertaller, sapienslere göre kas gücü açısından baskın olsalar da, beyin gücü açısından bizlerin gerisinde kalmışlardır.

Esasında, doğduğumuz anda Sapiens ve Neandertal beyni benzerdir. Yaşamın ilk yılı boyunca ise, modern insanların beyninin nöral aktivitesi, Neandertallere göre daha fazla gelişir. Bu elbette doğrudan Neandertallerin, Sapienslere göre ortalama olarak daha az zeki olduğunu kanıtlamıyor; ancak Homo sapiens’in, Neandertallere göre yaratıcılık ve dil etkinliği gibi kompleks beyin faaliyetlerini daha başarılı gerçekleştirdiğini ortaya koyuyor. Neandertal beyninin yaratıcılık ürünlerine dair bulgular da elbette mevcut. Fakat şu ana dek bizler gibi yüksek düzeyde bir dil iletişimi gerçekleştirebildiklerine dair bir kanıtımız yok. Medical Hypotheses adlı dergide yayımlanan ilginç bir araştırmaya göre, Neandertallerde var olmayan kompleks kognitif yapı, aynı zamanda Neandertallerin modern insanlar gibi mental rahatsızlıklara yakalanmasını engellemiş olabilir.

Bu beyin farklılığı, Sapienslere, Neandertallere göre bir avantaj sağlamış olabilir. Özellikle doğanın zorlu koşullarında ve doğal seleksiyonun aktif olduğu bir ortamda, Sapiens türüne ait bireyler, kompleks beyinlerini ve iletişim yeteneklerini kullanarak, çevrenin olumsuz şartlarında Neandertallere karşı bir avantaj elde etmiş olabilirler. Dergide yapılan çalışma aynı zamanda bu ihtimalleri kuvvetlendiriyor.

Bizler Suçlu Olmayabiliriz!

storymaker-humans-vs-neanderthals6-514x268

Neandertal ve modern insanlar doğrudan, uzun süreli bir rekabete girişmediler; ancak zaman zaman karşılaştıklarında bu durum kaçınılmazdı ve bazı olumsuz sonuçlar doğurdu. Proceedings of the National Academy of Sciences’ta 2012 yılında yayımlanan bir çalışma da bunu doğruluyor. Araştırmaya göre, Neandertaller, düşünüldüğünden daha erken bir vakitte yeryüzünden silinmişlerdi. Desteklenen senaryoya göre, Neandertaller yaklaşık 39700 yıl önce aramızdan ayrıldılar. Yani beklenilen ya da yaygın olarak bilinenden yaklaşık 10000 yıl önce.

Homo sapiens’in Neandertallerle karşılaşmış olabilecekleri mümkün bölgelere beklenenden çok daha önce (birkaç yüzyıl) ulaşması, Neandertallerle modern insanların birçok bölgede etkileşim kurmuş olma olasılığını düşürüyor.

Bu teori, modern insanlarla onların akrabaları arasındaki etkileşimi vurgulayan yaklaşımları çürütür gibi gözükse de, hâlâ akrabalarımızın soyunun tükenişine dair senaryoların pek çoğuna dair bir açık kapı bırakıyor.

Neticede, bizler modern insanlar olarak, akrabalarımız olan Neandertallerle geçmişte etkileşim kurduk ve onlarla karıştık. Günümüzde hâlâ onların genlerini yer yer kendi DNA’mızda taşımaktayız. Karşılaştığımız noktalarda onlarla verdiğimiz mücadeleler ve iklim-coğrafya şartlarından bizim çoğunlukla galip çıkmamız, akrabalarımızın soyunun tükenmesine dair teorilerin en makul olanları olarak ön plana çıkıyor. Neandertaller belki yeryüzünden silindi; ancak onlar genlerimizde bugün dahi yaşamlarını sürdürüyor.

Hazırlayan: Necdet Ersöz (Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Evrimsel Tıp Ekibi)

Kaynak:

http://news.discovery.com/human/evolution/humans-vs-neanderthals.htm

Reklamlar

One response to “Modern İnsan vs. Neandertal: Mücadeleyi Nasıl Kazandık?

Soru, Görüş ve Eleştirileriniz: (Uygunsuz İçerikler Kaldırılacaktır)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s